اركان مغزافزاری مسجد – 1

به اشتراک بگذار !

دنباله مطلب ارکان مسجد

3- ارکان مغز افزاری

مغزافزار مسجد منظور نيروي انساني مرتبط با مسجد است كه در بخش‌هاي مختلف مسجد و كاركردهاي آن مشغول به نقش آفريني هستند.

1-3- امام جماعت

ركن اصلي مسجد و قوام مسجد به امام جماعت آن است. امام جماعت در صورتي كه در جايگاه واقعي خود قرار گيرد و خود را متولي عملياتي كردن كاركردهاي مسجد بداند، جهت دهنده و هدايت كننده تمامي فعاليت‌ها مسجد خواهد بود. دسترسي آسان به مسجد، نياز ضروري مؤمنان و جوانان و نوجوانان ما است. روحاني پرهيزگار، خردمند، كارشناس و دلسوز در مسجد، همچون پزشك و پرستار در بيمارستان، روح و مايه‌ي حيات مسجد است. امامان جماعت بايد آماده‌سازي خويش براي طبابت معنوي را وظيفه حتمي خود بدانند و مراكز رسيدگي به امور مساجد و حوزه‌هاي علميه در همه ‌جا آنان را ياري دهند. (20/7/89) در هر مسجد، امام جماعت عاملي مهم در پيشرفت مسجد است و چنانچه شرط‌هاي لازم را داشته باشد تاثير بسزايي در تحقق كامل كاركردهاي مسجد ايفا مي‌نمايد.

با توجه به شان امام جماعت در مسجد مي‌توان امام جماعت را به مثابه يك مدير در نظر گرفت كه سازمان مسجد را مديريت مي‌نمايد. با در نظر گرفتن امام جماعت به مثابه يك مدير، در ادامه به دنبال آن خواهيم بود تا ويژگي ها و شايستگي هاي يك امام جماعت مطلوب را احصاء نماييم. شناخت شايستگي هاي كليدي مديران، همواره در كانون توجه محققان بوده است.

شناخت ابعاد شايستگي هاي مديريتي، هم براي توسعه و هم براي ارزيابي مديران يك عامل اساسي به شمار مي‌آيد. در تعريف شايستگي مديران گفته-اند: خصوصيات و رفتارهايي كه منجر به اثربخشي مديران در محيط شغلي شود؛ مانند: دانش، مهارت‌ها، ويژگي هاي شخصيتي، نگرش، اعتبار حرفه‌اي، و عمومي (غفاريان، 1379).

در تعريف ديگري، شايستگي، ويژگي اساسي يك شخص بيان شده كه از نظر علي يا عملكرد اثربخش يا برتر فرد در يك موقعيت شغلي مربوط است (اسپنسر، 1993).

شايستگي، دارا بودن دانش، مهارت، توانايي يا كي كيفيت به شيوه‌اي است كه قابل نشان دادن ، مشاهده يا قابل تغيير است ( كينگ و اوانز، 1991). بوياتزيس دامنه‌اي از عوامل را در موفقيت مديران دخيل مي داند. وي اين عوامل را مانند كيفيت‌هاي فردي، انگيزه‌ها، تجربه و ويژگي‌هاي رفتاري، تحت عنوان شايستگي چنين تعريف مي‌كند: ظرفيت موجود در فرد كه منجر به رفتاري براي برآوردن مطالبات شغلي موجود در چارچوب پارامترهاي محيط سازماني مي‌شود و به نوبه‌ي خود، نتايج مطلوب را به وجود مي‌آورد ( بوياتزيس، 1982).

غفاريان در يك جمع بندي مولفه هاي شايستگي مديران در شش گروه كلي ( در دو بعد فردي و اجتماعي شايستگي) قرار مي دهد:

الف) ابعاد فردي شايستگي شامل؛

1- دانش و معلومات نظري: دانش و معلومات نظري پرسابقه‌ترين بعد توسعه‌ي مديران است. توسعه ي دانش و معلومات زيربناي توسعه ي مهارتها، نگرش و بينش به شمار مي‌رود. مواردي از معلومات مورد نياز مديران عبارتند از: اصول مديريت و رهبري، جامعه شناسي، مديريت منابع انساني، روش تحقيق، علم حقوق و احكام شرع

2- مهارتها، مهارت، توانايي پياده سازي علم در عمل است. در يك تقسيم بندي متداول، مهارت هاي مورد نياز مديران را سه نوع دانسته اند و آن ها را بدين صورت تعريف كرده اند: مهارت ادراكي؛ يعني، توانايي فهميدن پيچيدگي هاي كل سازمان و آگاهي از اين كه آيا شخص متناسب با شرايط سازمان عمل مي كند يا نه؟ اين آگاهي موجب مي شود كه فرد به جاي اين كه فقط بر مبناي هدف ها و نيازهاي گروه نزديك و بلافصل خود عمل كند، اقدامات خود را بر هدف هاي كل سازمان استوار سازد. مهارت انساني، تواناييي و قدرت تشخيص در كار كردن با مردم و انجام كار به وسيله‌ي آنها بوده كه شامل درك و فهم انگيزش و به كار بردن رهبري موثر است. مهارت فني، عبارت است از توانايي حاصل از تجربيات، آموزش و كارآموزي لازم براي به كارگيري دانش، روش‌ها، فنون و تجهيزات لازم براي انجام كارهاي خاص

3- ويژگي‌هاي شخصيتي: شخصيت عبارت است از مجموعه الگوهاي منحصر به فرد و نسبتاً ثابت رفتاري، احساسي و فكري كه انسان ها از خود بروز مي‌دهند. برخي از ويژگي هاي شخصيتي عبارتند از: اعتماد به نفس، برون‌گرايي، شجاعت، مسووليت‌پذيري و خون سردي

4- نگرش: موازين ارزشي تصميم گيرنده، يكي از عمل گرهاي اصلي در شكل گيري تصميم مي‌باشد. مجموعه ارزش-ها يكي از مهم ترين عوامل متمايزكننده‌ي مديران از يك ديگر است. برخي از اين عوامل عبارتند از: باور به پاسخ‌گويي در برابر خداوند، محترم شمردن مردم، پاي‌بندي به اخلاق حرفه‌اي، اميد به جهان آخرت، نگرش به انسان، نگرش توحيدي.

ب) ابعاد اجتماعي شايستگي شامل ؛

1- اعتبار حرفه‌اي: اين مقوله به جايگاه مدير در شبكه‌ي ارتباطات حرفه‌اي بر‌مي گردد و عبارت است از قابليت برقراري ارتباط با افراد موثر و درخواست از آنان با احتمال زياد پذيرش.

2- اعتبار عمومي: اين موضوع به جايگاه غيرحرفه‌اي يك مدير در اجتماع بر‌مي‌گردد ( غفاريان، 1379) در اين قسمت، ويژگي هاي يك مدير و رهبر اسلامي شايسته بيان مي‌شوند؛ سپس ويژگي هاي مطلوب يك امام جماعت طبق ادبيات نظري موجود ارايه خواهد شد.

برخي ويژگي‌هاي يك رهبر اثربخش را در جوامع اسلامي اين گونه برشمرده‌اند: ا- تقوي 2- رفق و مدارا 3- الفت و محبت 4- دفع بدي با خوبي 5- سعه‌ي صدر ( پيروز و همكارانش، 1385).

نبوي ويژگي هاي فردي رهبر در آيات و روايات را بدين صورت بيان مي‌كند: ا- سعه‌ي صدر (حلم، متانت در شادي‌ها، مقاومت در برابر مشكلات، تحمل افكار مخالف، پرهيز از مستي رياست) 2- هوش 3- توانمندي هاي علمي و فني4- تحمل افكار مخالف 5- سعي و كوشش 6- پشتكار 7- شجاعت 8- شهرت 9- سخنراني (تفهيم كلام و زيبايي كلام ) ( نبوي، 1385).

برابر نظر مركز رسيدگي به امور مساجد، ويژگي هاي مدير اسلامي عبارتند از: 1- ايمان و تقوا 2- عدالت و امانت داري 3- توانايي 4- اخلاق و برخورد نيكو و زيبا 5- سعه‌ي صدر و تسلط بر خود 6- خردورزي 7- تعادل 8- تواضع 9- جديت و پرتلاش 10- صداقت و وفاي به پيمان 11- خواهان دانش جديد و افق هاي نوين فعاليت ( مركز رسيدگي به امور مساجد، 1386)

مركز ياد شده، ويژگي هاي امام جماعت را چنين برمي‌شمارد: امام جماعت بايد از نظر علمي با قرآن و تفسير، روايات و سخنان ائمه (عليهم السلام) آشنا باشد و توان پاسخ گويي به سوالات فقهي و شبهات جديد كلامي را داشته باشد و از اخبار كشور و جهان آگاه باشد. از نظر گفتاري بايد از پرحرفي و كلمات بيهوده، غيبت و بدگويي پرهيز كند. از نظر برخورد نيز بايد گشاده‌رو و خوش‌برخورد باشد؛ شخصيت افراد را حفظ كند و از تحقير و تمسخر و پوزخند پرهيز كند.

امام جماعت داراي چهار وظيفه‌ي اساسي است: 1- اقامه‌ي نماز جماعت 2- تعليم و تربيت و نشر معارف 3- رهبري و مديريت مسجد 4- برقراري ارتباط پيروي از سنت و سيره‌ي پيامبر (ص) براي موفقيت امام جماعت در مسووليت خود بسي خطير و مهم است. برخي از اصول سيره ي فردي و اجتماعي پيامبر (ص) عبارتند از: نظافت، آراستگي ظاهر، معطر بودن، سلام كردن، مصافحه، گشادگي چهره، برقراري ارتباط صميمانه و احترام و ادب ( مركز امور رسيدگي به امور مساجد، 1385).

تقوا يكي از ويژگي هاي مهم امام جماعت است. ذات اقدس الهي در آيه‌ي 34 سوره‌ي انفال، اوليا و سرپرست مسجدالحرام را فقط متقين مي‌داند: ان اولياوه الا المتقون. از طرفي در آيه‌ي 18 سوره توبه، انما يعمر مساجد الله من آمن بالله و اليوم الاخر و اقام الصلوه و آتي الزكوه و لم يخش الا الله فعسي اولئك ان يكونوا من المعتدين، شرايطي را براي تعميركنندگان و آبادكنندگان مساجد معرفي مي‌كند كه عبارتند از: ايمان به خدا، ايمان به قيامت و روز رستاخيز، اقامه‌ي نماز، پرداخت زكات، شجاعت و ترس از خدا. به طور خلاصه، شايستگي هاي امام جماعت مبتني بر منابع و متون در جدول آمده است. ابعاد مولفه‌ها شاخص ها شايستگي هاي امام جماعت دانش-مهارت ادراكي: ديد كلان و تفكر راهبردي، تفكر تحليلي، درك و تشريح رسالت، اهداف و ارزش هاي مسجد در اسلام، تفكرخلاق انساني: رهبري، مخاطب شناسي، اصلاح ذات البين، تشويق و حمايت، به كارگيري افراد، شنود موثر، ارتباط موثر با مخاطبان، فن خطابه، آراستگي، ايجاد گروه هاي هدايت جلسات فني: دانش ديني، دانش روز، آگاهي سياسي، دانش مديريت، دانش مشاوره و روان شناسي، شناخت خرده فرهنگ ها، قرائت صحيح نماز و قرآن فضايل اخلاقي و رفتاري عدالت فقهي و تقوا- اجتناب از گناهان كبيره و عدم اصرار بر گناهان صغيره- صداقت و وفاي به عهد- امانت داري- خلق نيكو- سعه‌ي صدر: حلم و بردباري، تحمل افكار مختلف، مقاومت در برابر مشكلات، متانت در شادي ها- تواضع- شجاعت- نظم و خودباوري تمايل- انگيزش تلاش و پشتكار در مسجد- اهتمام به حل مشكلات و امور مردم- تلاش براي حل مشكلات مردم و غمخواري و دلسوزي براي آنها- انگيزه‌ي خودسازي و تهذيب نفس

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

در حال بارگذاری ...