مروری بر آیات مربوط به مسجد در قرآن كريم-1

به اشتراک بگذار !

آيات متعددي در قرآن كريم وجود دارد كه به واژه مسجد اشاره شده است ،واژه مسجد 28بار در قرآن كريم ذكر شده است كه در 22مورد به صورت مفرد و در 6مورد ديگر به صورت جمع آمده است.

آياتي كه واژه مسجد در آنها به صورت مفرد ذكر شده است (بقره145،150،151،191،196،217؛مائده 2؛ اعراف:29و31؛انفال:34؛توبه:7؛اسرا:1؛كهف:21؛ عنكبوت:7؛فتح:25و27؛حج:25)آياتي كه واژه مسجد به صورت جمع در آن ها ذكر شده است(بقره:114،187؛ توبه :18و17؛حج:40؛جن:18) باتوجه به تفصيل بحث به 4 ايه از مسجد به طور اجمالي پرداخته شده و در پايان بخش بصورت فهرست به ايات ديگر اشاره شده است.

آيه اول: وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ مَنَعَ مَسَاجِدَ اللَّهِ أَنْ يُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ وَسَعَي فِي خَرَابِهَا أُولَئِكَ مَا كَانَ لَهُمْ أَنْ يَدْخُلُوهَا إِلَّا خَائِفِينَ لَهُمْ فِي الدُّنْيَا خِزْيٌ وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ ترجمه: و كيست ستمكارتر از آن كه مردم را از ذكر نام خدا در مساجد منع كند و در خرابي آن اهتمام و كوشش نمايد؟ چنين گروه را نشايد كه در مساجد مسلمين در آيند جز آنكه (بر خود) ترسان باشند. اين گروه را در دنيا ذلت و خواري نصيب است و در آخرت عذابي بزرگ. سوره بقره/ 114

بنابر آنچه از شأن نزول‌ها و برخي روايات بدست مي‌آيد، آيه درباره‌ي كساني نازل شده است كه درصدد تخريب مساجد برآمده بودند.در طول تاريخ، تخريب مساجد ويا جلوگيري از رونق آنان بارها به دست افراد منحرف و طاغوت‌ها صورت گرفته است. از تخريب بيت‌المقدّس و آتش زدن تورات به دست مسيحيان به رهبري شخصي به نام «فطلوس» گرفته تا ممانعت قريش از ورود مسلمانان به مسجدالحرام، نشانه‌اي از همين تلاش‌هاست.

امروز نيز از يك سو شاهد تخريب مساجد باقيمانده از صدر اسلام در كنار قبور ائمه بقيع عليهم السلام‌ به بهانه مبارزه با شرك هستيم و از طرف ديگر ويراني مساجد تاريخي، همانند مسجد بابري در هند كه نشانگر قدمت مسلمانان در شبه قارّه هند است، به چشم مي‌بينيم.

اينها همه حكايت از روحيّه‌ي كفرآلود طاغوت‌ها و جاهلاني دارد كه از ياد ونام خداوند كه در مراكز توحيد طنين انداز مي‌شود، وحشت دارند. اين آيه به والدين و بزرگاني كه از رفتن فرزندانشان به مساجد ممانعت به عمل مي‌آورند، هشدار مي‌دهد. (اگر خرابي مسجد ظلم باشد پس آباد كردن مسجد، انفع كارها مي‌باشد. تفسير فخررازي.)

پيام ها

1 – خرابي مسجد تنها با بيل و كلنگ نيست، بلكه هر برنامه‌اي كه از رونق مسجد بكاهد، تلاش در خرابي آن است. «مَنَعَ مَساجِدَ اللَّهِ»

2 – مساجدي مورد قبول هستند كه در آنها ياد خدا زنده شود. مطالب خداپسند و احكام خدا بازگو شود. «يُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ»

3 – دشمن از در و ديوار مسجد نمي‌ترسد، ترس او از زنده شدن نام خدا و بيداري مسلمانان است. «أَنْ يُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ»

4 – مساجد سنگر مبارزه‌اند، لذا دشمن سعي در خرابي آنها دارد. «سَعي‌ فِي خَرابِها»

5 – مسجد بايد پررونق و پرمحتوا وهمانند سنگر فرماندهي نظامي باشد. همچنان كه جاسوس از رخنه به مراكز نظامي در وحشت و اضطراب است، بايد مخالفان و دشمنان نيز از نفوذ و ورود به مساجد، در ترس ونگراني باشند. «ما كانَ لَهُمْ أَنْ يَدْخُلُوها إِلَّا خائِفِينَ» تفسير نور جلد 1 – صفحه 185

 

آيه دوم: ما كانَ لِلْمُشْرِكينَ أَنْ يَعْمُرُوا مَساجِدَ اللَّهِ شاهِدينَ عَلي‏ أَنْفُسِهِمْ بِالْكُفْرِ أُولئِكَ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ وَ فِي النَّارِ هُمْ خالِدُونَ 17 إِنَّما يَعْمُرُ مَساجِدَ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ وَ أَقامَ الصَّلاةَ وَ آتَي الزَّكاةَ وَ لَمْ يَخْشَ إِلاَّ اللَّهَ فَعَسي‏ أُولئِكَ أَنْ يَكُونُوا مِنَ الْمُهْتَدينَ 18 ترجمه: مشركان حق ندارند مساجد خدا را آباد كنند در حالي كه به كفر خويش گواهي مي دهند! آنها اعمالشان نابود ( و بي ارزش ) شده و در آتش ( دوزخ ) ، جاودانه خواهند ماند! 17 مساجد خدا را تنها كسي آباد مي كند كه ايمان به خدا و روز قيامت آورده ، و نماز را برپا دارد ، و زكات را بپردازد ، و جز از خدا نترسد اميد است چنين گروهي از هدايت يافتگان باشند 18 سوره توبه 17 / 18

مسجد، پايگاه مهّم عبادي و اجتماعي مسلمانان است. بنابراين، هم متولّيان آن بايد صالح و پاك باشند و هم برنامه‌هايش سازنده و تربيت كننده، هم بودجه‌اش مشروع و حلال باشد و هم مسجديان اهل تقوا و خدايي و مورد تكريم. وگرنه اگر سازندگان مساجد، جبّاران و سلاطين باشند و پيشنمازان، افراد بي‌سواد و ترسو و خادمان نيز وارفتگان بي‌حال، طبعاً مساجد از هدف اصلي خود كه آبادي معنوي است، دور خواهند ماند.

به گفته‌ي مرحوم فيض كاشاني در تفسير صافي، تعمير مسجد شامل مرمّت، نظافت و فرش كردن، روشنايي، تدريس و تبليغ مي‌شود. در قرآن 32 بار از زكات ياد شده كه 28 بار آن در كنار نماز بيان شده است. رسول خدا صلي الله عليه و آله فرمود: «اذا رأيتم الرّجُلَ يعتاد المسجدَ فاشهَدُوا له بالأيمان» «1» همين كه ديديد كسي به مسجد رفت و آمد مي‌كند، به ايمان او گواهي دهيد. در احاديث براي كساني‌كه به مسجد رفت و آمد مي‌كنند، بهره‌هاي فراوان ذكر شده است، از جمله: پيدا كردن دوست و برادر ديني، آگاهي‌هاي مفيد، ارشاد و دوري از گناه، برخورداري از نعمت و رحمت الهي. «2»

پيام ها

1 – توليت و تعمير مسجد شرايطي دارد: الف: از جهت اعتقادي، ايمان به مبدأ و معاد. «آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ» ب: از نظر عملي، برپا داشتن نماز وپرداخت زكات. «أَقامَ الصَّلاةَ وَ آتَي الزَّكاةَ» ج: از جهت روحي، شجاعت و نفوذناپذيري. «لَمْ يَخْشَ إِلَّا اللَّهَ» (اگر متولّي مسجد، شجاع باشد، مسجد نيز كانون حركت‌هاي ضدّ ظلم خواهد بود)

2 – وظيفه‌ي متولّيان مساجد و تعميركنندگان آنها، رسيدگي به محرومان است. إِنَّما يَعْمُرُ … آتَي الزَّكاةَ

3 – ايمان از عمل جدا نيست، «آمَنَ‌ … وَ أَقامَ‌» نماز از زكات جدا نيست، «أَقامَ الصَّلاةَ وَ آتَي الزَّكاةَ» و مسجد از انقلاب جدا نيست. «مَساجِدَ اللَّهِ‌ … وَ لَمْ يَخْشَ‌»

4 -با وجود ايمان، عمل صالح، نماز، زكات و شجاعت، باز هم مغرور نشويم، هنوز خطر انحراف وجو دارد. «فَعَسي‌ أُولئِكَ أَنْ يَكُونُوا مِنَ الْمُهْتَدِينَ» 1)تفسير درّالمنثور 2)وسائل الشيعه و تفسير درّالمنثور. تفسير نور(10جلدي)، ج‌3، ص: 393

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

در حال بارگذاری ...