مسجد در نگاه امام خامنه اي1

به اشتراک بگذار !

رهبر معظم انقلاب اسلامي مسجد را محور و نقطه كانوني همه فعاليتهاي جامعه اسلامي مي دانند. مسجد از منظر ايشان «پايگاه دين است». ايشان با يادآوري اولين اقدام نهادسازانه پيامبر بزرگوار اسلام هنگام ورود به مدينه يعني ساختن مسجد، اهميت و ضرورت اين نهاد مهم را گوشزد مي كنند. ايشان با اشاره به بيانات قرآن مجيد در اولويت داشتن پرداختن به امر نماز و مسجد در خودسازي و جامعه سازي، نماز را كليدي ترين عنصر مي دانند كه به تبع اهميت نماز، اهميت مسجد هم كشف مي شود .

ايراد برخي منتقدان در مورد اينكه اقتضائات روزگار ما با صدر اسلام متفاوت است و نمي توان امروزه با همان نگاه صدر اسلام به مسجد نگاه كرد، صحيح است ولي با همه اين اوصاف، مسجد همچنان مي تواند منشا و محور حركات بزرگ تاريخ ساز باشد . رهبر معظم انقلاب براي جا انداختن اهميت موضوع و از باب ذكر مثالي عيني، نهضت بزرگ انقلاب اسلامي در ايران را مثال مي زنند كه خود حاصل فعاليتهاي مسجدي بود و مسجد در شكل گيري اين انقلاب نقشي محوري و هويت ساز داشت. نقش مساجد در پيروزي انقلاب اسلامي مخاطب را در فهم «پايگاه دين» بودن مسجد ياري مي كند: «يكي از علل پيروزي اين انقلاب مبارك در ايران اسلامي – و يا لااقل سهولت اين پيروزي – اين بود كه مردم به مساجد اقبال پيدا كردند؛ جوانان مساجد را پر كردند و علماي اعلام، مساجد را به عنوان مركزي براي تعليم، تربيت، روشنگري افكار و اذهان، مورد استفاده قرار دادند و مسجد، مركزي براي حركت، آگاهي، نهضت و افشاي اسرار زمامداران فاسد و خودفروخته رژيم طاغوت شد». (19/10/1375)

رهبر معظم انقلاب هوشمندانه به تبيين نسبت حكومت اسلامي با مسجد مي پردازند و با مثال زدن كاركردهاي مسجد در دوره هاي طاغوت هاي 1400 ساله، حكومت اسلامي را مسئول برنامه ريزي و ارتقاي كمي و كيفي مساجد مي دانند. ايشان معتقدند اگر حاكم اسلامي و مديران نظام اسلامي براي امر مسجد تدبير و برنامه ريزي نداشته باشند، دچار غبن و خسران خواهند بود: «در دوره‏هاي پيش از انقلاب، عالمي به مسجد مي‏رفت، نمازي مي‏خواند و مسئله‏اي مي‏گفت؛ در ايام مخصوص هم يك منبري دعوت مي‏شد و سخنراني مي‏كرد. اگر امروز كه روز حاكميت اسلام و ارزش‌هاي اسلامي است مساجد به همان شكل، بلكه در مواردي با افت كيفي و كمي اداره بشود، آيا اين مقتضاي حق و مصلحت است؟ آيا اين پيشرفت است؟ پس‏ «من استوي يوماه فهو مغبون» يعني چه؟ ما بايد براي مساجد برنامه‏ريزي كنيم». (14/12/1370)

ابعاد كاركردي مسجد

وقتي رهبر معظم انقلاب، مسجد را «پايگاه دين» مي دانند، به تبع نقش هويتي مسجد را صرفا عبادت و راز و نياز با خداوند نمي دانند. عبادت در مسجد ركني بسيار مهم و اساسي است اما تنها بعد هويتي مسجد نيست. يكي از كاركردهاي مسجد، ايجاد اجتماعات و دورهمي هاست. خب اجتماعات در همه تمدن ها و اديان ديگر هم مرسوم است اما در اسلام اين اجتماع و كنار هم جمع شدن، شكل و هويت ويژه تري دارد. جمع شدن مردم حول محور ذكر خدا و بر محوريت نماز ابتكار اسلام بوده است . مسجد از منظر ايشان صرفا كاركرد دورهمي هم ندارد. مسجد، ابعاد متعددي (عبادي، سياسي، فرهنگي و غيره) دارد كه در زير به بررسي آن ها خواهيم پرداخت. عبادي يكي از مهمترين و اساسي ترين مولفه هاي وجودي مسجد، مكاني براي عبوديت و بندگي كردن است. اساس دين و اساس خلقت براي عبادت و بندگي بوده است. نماز كليدي ترين داروي درمان بيماري هاي فردي و اجتماعي در جامعه اسلامي است. با چنين توصيفي، نما و نمود اين اين دارو بايد در مسجد (مكاني كه محل سجود و نماز است) جلوه گر باشد. نورانيت نماز در مسجد بر ابعاد ديگر آن نيز تاثيرگذار است و به اثرگذاري ديگر ابعاد نيز ضريب مي دهد؛ يعني صفا و نورانيت نماز در مسجد باعث مي شود سخن سياسي يا تصميم اقتصادي هم در مسجد اثرگذارتر و پاياتر و قويم تر باشد: «ذِكر و نماز و نيايش آنگاه كه با سامان زندگي اجتماعي درهم مي‌آميزد معجزه‌ي اسلام را در آرايش منظومه‌ي احكام عباديِ آن آشكار ميسازد. مسجد، مظهري از اين درهم‌ آميختگي است.

نماز در مسجد و با جماعت مؤمنان، همگاني نشستن بر گِردِ سفره‌ي ميهماني خداوند است، و اين خود، بارِشِ رحمت الهي را انبوه‌تر و دل‌نشين‌تر مي‌سازد. به بركت نماز، فضاي مسجد نوراني و عطرآگين ميگردد و سخن حق و ‌آموزش دين و اخلاق و سياست در آن بيش از هر جاي ديگر بر دل و جان مي‌نشيند و به زندگي فرد و جامعه، سمت و سوي خدائي ميدهد.» (19/7/ 1390) رهبر انقلاب رونق دادن به مساجد و نماز جماعات را يك مطالبه جدي و به عنوان يك حكم ولايي طرح مي كنند كه مديران جامعه اسلامي بايد بر اجراي آن اهتمام بورزند: «مساجد به عنوان پايگاه‌هاي معنويت و تزكيه و هدايت، روزبه‌روز گرم‌تر و پررونق‌تر شود و نشان ايمان و عمل و اخلاق اسلامي در گوشه و كنار جامعه از جمله در مراكز دولتي و ادارات و دانشگاه‌ها، همه را به پيروي از تعاليم نوراني قرآن تشويق نمايد…». (1369/3/10)

سياسي

مسجد از آن جهت كه پايگاه دين است، بايد به در امور سياسي نيز نقش آفرين باشد. رهبر معظم انقلاب، بعد سياسي مسجد را بسيار حائز اهميت مي دانند و با ارجاع به مساجد صدر اسلام و نقش سياسي آن ها در نظامات سياسي و اجتماعي آن روزگار، خواهان بازگشت اين موضوع به مساجد هستند: «يك نكته‌ ديگر اين است كه بعضي‌ها مسجد را از مسائل سياسي مي‌خواهند به كلّي بركنار بدارند. … اين همان سكولاريسم است. سكولاريسم به‌معناي بي‌ديني نيست، سكولاريسم به‌معناي اين است كه دين در غير عمل شخصي، هيچ بُروزوظهوري نداشته باشد. نظام اجتماعي كاري به دين ندارد… دشمنان همين را مي‌خواهند. آن ديني كه با آن مخالف‌اند، آن ايماني كه با آن مي‌جنگند، آن ايماني است كه به ايجاد نظام اسلامي مي‌انجامد و اسلام را قدرتمند مي‌كند؛ با آن مخالف‌اند. از اسلام مي‌ترسند؛ كدام اسلام؟ اسلامي كه داراي قدرت است، داراي نظامات است، داراي سياست است، داراي حكومت است، داراي ارتش است، داراي نيروي مسلّح است، داراي توانايي‌هاي علمي است، داراي توانايي‌هاي بين‌المللي [است‌]… آن‌وقت ما بياييم اسلام را در كانون‌هاي اصلي خود يعني مساجد، از مسائل جامعه، از مسائل سياست، از مسير جامعه، از مصير جامعه به كلّي منصرف كنيم؟ اين جفاي بزرگي است در حقّ مسجد». (31/5/1395)

رهبر انقلاب علاوه بر نمونه تاريخي صدر اسلام و نقش آفريني مساجد در امور سياسي، انقلاب اسلامي ايران را هم به عنوان يك نمونه عيني و معاصر طرح مي كنند تا اين مهم در ذهن مخاطب جا بيفتد كه جايگاه سياسي مسجد اختصاص به روزگار پيامبر نداشته است. ايشان محور قرار دادن مساجد در انقلاب اسلامي را از ابتكارات و امتيازات امام خميني (ره) مي دانند و معتقدند اين كار امام تاثير زيادي بر قدرت گرفتن انقلاب داشته است. ايشان معتقدند دشمنان اسلام از روزي كه مسجد محوريت سياسي پيدا كرده است و علما از گوشه مساجد به مركز فعاليتهاي سياسي آمده اند، دشمني خود را صدچندان كرده اند. دشمنان اسلام با مساجد و علمايي كه كاري با سياست ندارند و مانع چپاولگري و سياسي كاري ابرقدرتها نمي شوند، مشكلي ندارند: «تا وقتي‏كه اسلام فقط در مساجد و در كنج دل‌هاست، تا وقتي‏كه اسلام قدم در صحنه سياست و مبارزه و حكومت و صحنه‏هاي عظيم بين‏المللي نگذاشته است، مراكز ظلم و طغيان جهاني، از آن احساس خطري نمي‏كنند كه بخواهند با آن در بيفتند و پنجه بيندازند. از روزي كه نظام اسلامي، پرچم حكومت را در اين كشور بلند كرد … دشمني‌ها هم بيشتر گرديد». (13/5/1375)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

در حال بارگذاری ...