مسجد محوري در جامعه اسلامي 2

به اشتراک بگذار !

برگرفته از کتاب : ساماندهي جبهه فرهنگي انقلاب اسلامي ، نوشته دکتر مهدي ناظمي اردكاني وحميد شريفي زارچي

محوريت مسجد از جهت عبادي:

مسجدها بايد طوري در محله مسكوني قرار گيرند كه نه فقط در زمان اذان و اداي نماز اول وقت، بلكه در هر ساعت ديگر امكان ورود افراد و راز و نياز با حضرت حق را داشته باشند و خانه خدا هميشه به روي بندگان خدا باز باشد. محوريت مسجد از جهت فرهنگي- اجتماعي: كودكان، نوجوانان، جوانان و سالمندان ما بايد غذاي روحي و رواني خود را از فضاي روحاني مسجد دريافت كنند. فضاهاي جنبي مسجد بايد جوابگوي عملكردهاي فرهنگي معاصر باشد و به گونه اي مكان يابي و طراحي شود كه مردم با بنا و فضاي مسجد بيگانه نباشند.

كالبد و فضاها و ابعاد فيزيكي طراحي بخش مسكوني شهرهاي اسلامي بايد به گونه اي انجام شود كه در بهبود روابط اجتماعي شهروندان مؤثر باشد. فضاهاي درون بخش مسكوني بايد به ارتباط بين افراد جامعه، بهبود روابط اجتماعي و به زبان ساده به ملاقات‌ها و به درد دل يكديگر رسيدن‌ها كه در احاديث بر آن تأكيد شده كمك كند. ساكنان شهر بايد بتوانند مشكلات و غم و غصه و درد خود را در فضاي روحاني مسجد با دوستان خود در ميان بگذارند و در حل مشكلات بكوشند.

محوريت مسجد از جهت جغرافيائي و فيزيكي:

طراحي مسجد بايد به گونه اي باشد كه با توجه به نيازهاي فرهنگي عصر حاضر، جوابگوي نياز ساكنان باشد. يكي از شاخص‌هاي مهم در اين قسمت، محور بودن شبستان و محل عبادت در طراحي و معماري مسجد است. در طراحي ساختمان مسجد بايد بهترين نقطه از زمينِ مربوط به شبستان مسجد اختصاص يابد. معماري شبستان مسجد بايد طوري باشد كه بهترين فضا ازنظر شكل و طراحي به محل اصلي عبادت و برگزاري نماز جماعت اختصاص يابد (رضايي بيرجندي،1312 : 111). الگوي شبكه معابر و دسترسي به مسجد بايد از نظمي سازمان يافته و گوناگون پيروي كند. فاصله دورترين نقطه محله تا مسجد نبايد بيش ازحد توانائي سالمندان و كودكان براي پياده روي باشد.

بر اساس حديث پيامبر اكرم (ص) و امير مؤمنان (عليه السلام) فاصله دورترين نقطه محله تا مسجد حدود 42 خانه كه حدود 422تا 522 متر است پيشنهاد گرديده است. همچنين قرار گرفتن مسجد در مركزيت محله از شاخص‌هاي ديگر است. قرار گرفتن مسجد در مركز محله، باعث عدم ايجاد فاصله چشمگير بين منازل با مسجد مي شود و امكان دسترسي آسان تر تمام منازل در يك محله به مسجد فراهم مي شود (شاكري ومحمدي: 1311). بايد مساحت مسجد با جمعيت بخش مسكوني)محله) در شهرهاي اسلامي هماهنگي داشته باشد و به وسيلۀ مسجد و شعاع عملكرد آن بايد محدودۀ محله را تعريف كرد. (پورجعفر، ش54 : 21).

نوع مصالح براي بافت‌ها و جداره‌ها نيز بهتر است بومي، اصيل، ماندگار و مقاوم باشد. رنگ‌هاي مورد استفاده بايد از اصالت و كيفيت بومي و محلي برخوردار بوده و در هماهنگي با پيرامون و عرف محلي مورداستفاده قرار گيرد.

مسجد محوری در تبیین رهبر معظم انقلاب

آيت‌الله‌العظمي خامنه‌اي (دام ظله) مسجد محوري را به شرح ذيل تبيين مي نمايند: “ذِكر و نماز و نيايش آنگاه كه با سامان زندگي اجتماعي درهم مي آميزد معجزه اسلام را در آرايش منظومه احكام عباديِ آن آشكار مي سازد. مسجد، مظهري از اين درهم آميختگي است. نماز در مسجد و با جماعت مؤمنان، همگاني نشستن برگِردِ سفره ميهماني خداوند است، و اين خود، بارشِ رحمت الهي را انبوه تر و دل نشين تر مي سازد. به بركت نماز، فضاي مسجد نوراني و عطرآگين مي گردد و سخن حق و آموزش دين و اخلاق و سياست در آن بيش از هر جاي ديگر بر دل وجان مي نشيند و به زندگي فرد و جامعه، سمت وسوي خدائي مي دهد. مسجد را با اين نگاه بايد نگريست. روح مسجد، كالبد زندگي را پرنشاط و پرانگيزه مي سازد در هر جا سامان زندگي است، مسجد، مركز و كانون اصلي است. در بناي شهر و روستا، در مدرسه و دانشگاه، در مراكز جمعيتي از بازارهاي كسب وكار تا فرودگاه‌ها و جاده‌ها و پايانه‌هاي سفري و تا آسايش‌ها وبيمارستان‌ها وبوستان‌ها وگردشگاه‌ها، درهمه وهمه بايد مسجد را همچون قطب ومحور بنا‌نهاد” (19/07/1390).

بنابراين به نظر نمي رسد كه در جامعه اسلامي غير از مسجد، محور وكانوني را بتوان در نظر گرفت.اگر اشكالي وجود دارد به اين دليل است كه اين محور، جابجا شده و مسجد تضعيف شده است. اگر مسجد تضعيف شد بايد منتظر پيامدهايش باشيم. لذا جامعه اسلامي غير از مسجد محوري، يعني عبوديت محوري، نمي تواند به نحو ديگري طراحي شود و كارش را پيش ببرد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

در حال بارگذاری ...